Kolędowanie na dawnych ziemiach Ordynacji Zamojskiej

Kolęda zaczynająca się od słów I my też przychodzim, ubodzy ludzie, nosi zwykle melodie innej – Przy onej dolinie, w judzkiej krainie (zresztą zdarza się, że teksty obydwu są połączone w kantyczkach w jeden utwór. Tak było i tym razem. Wykonawczyni z Grabowicy (pow. tomaszowski), uznawana za jedną z najwybitniejszych roztoczańskich śpiewaczek, w swoim bogatym repertuarze kolędowym zachowała dwie wersje melodyczne prezentowanej pieśni. Zwraca uwagę szczególnie jedna z tych wersji. Wariant kompozycji zapisanej przez M.M. Mioduszewskiego (1843: 151) do słów pieśni Przy onej dolinie… stanowi wymowne świadectwo wrażliwości muzycznej mieszkańców obszaru, na którym się ukształtował. Wariant ten odróżnia się od…
Read more

Z terenów dawnej Ordynacji Zamojskiej wywodzą się nie tylko niezwykłej urody pieśni, ale i ich wybitni wykonawcy o niepowtarzalnej barwie głosu i szerokim repertuarze. Wielu spośród nich można (względnie: można było) zobaczyć i usłyszeć na scenach ogólnopolskich festiwali, zwłaszcza na tej najważniejszej, w Kazimierzu nad Wisłą. Często śpiewają (śpiewali) oni wówczas utwory brzmiące bardzo archaicznie, wydobywane – niekiedy z pomocą instruktorów z ośrodków kultury czy kierowników zespołów śpiewaczych – niemalże z otchłani niepamięci. W trakcie swoich badań miałem zaszczyt rozmawiać z niejedną śpiewaczką i niejednym śpiewakiem, których z braku lepszego określenia nazwijmy tu – tym razem bez pejoratywnego wydźwięku! –…
Read more

Niniejszy artykuł rozpoczyna serię comiesięcznych sprawozdań dokumentujących realizację Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie „twórczość ludowa”. Stypendium twórcze autor tej strony otrzymał na rok 2025 (po raz czwarty w przebiegu swej pracy badawczej) – tym razem na projekt pod nazwą: Kolędowanie na dawnych ziemiach Ordynacji Zamojskiej. Antologia żywej tradycji (z badań własnych). Południowe i wschodnie ziemie Polski wyróżniają się (choć w odniesieniu do wielu, może i większości tamtych okolic bliższe prawdy byłoby już raczej stwierdzenie: „do niedawna wyróżniały się…”) żywotnością i różnorodnością ludowych tradycji kolędowych i kolędniczych[1]. Wymieńmy kilka przykładów, wędrując w wyobraźni z zachodu na wschód, a…
Read more